Równość kobiet i mężczyzn w procesach podejmowania decyzji ekonomicznych – narzędziem zmiany społecznej.

Polecane linki

europa

analizy

rodzicielski

rodzina

rownetraktowanie

aksamitne getto – podtrzymywanie stereotypowych wzorców kobiet jako opiekunek i strażniczek domowego ogniska; utrudnianie lub niedopuszczanie do sprawowania stanowisk kierowniczych i decyzyjnych, w tym stanowisk związanych z naukami technicznymi.

dyskryminacja ze względu na płeć – odmienne traktowanie kobiet i mężczyzn ze względu na płeć. Przykładem dyskryminacji ze względu na płeć może być sytuacja, w której za wykonanie tej samej pracy kobiety otrzymują mniejsze wynagrodzenie niż mężczyźni, bądź też podejrzliwe traktowanie mężczyzn starających się o pracę opiekuna do dzieci bądź pielęgniarza, mimo ich kwalifikacji.

gender mainstreaming – forma polityki równościowej, która polega na włączeniu zasady równości szans kobiet i mężczyzn w główny nurt działania politycznego. Jej celem jest rzeczywiste wyrównanie sytuacji życiowej kobiet i mężczyzn. Gender mainstreaming jest obowiązującą w Unii Europejskiej i szeroko przez nią wspieraną strategią polityczną, zgodnie z którą uchwały i prawodawstwo nie mogą być sprzeczne z zasadą równości płci. Działania gender mainstreaming polegają na analizie wpływu danej polityki na równość kobiet i mężczyzn i na wspieraniu tych rozwiązań, które promują równość płci.

Polityka równości płci ma charakter horyzontalny, a więc obowiązuje w działaniach władz publicznych wszystkich szczebli - państwa, województwa, powiatu czy gminy. Jednocześnie powinna także znaleźć swoje odzwierciedlenie w projektach realizowanych przez instytucje sektora pozarządowego czy prywatnego, które korzystają ze środków publicznych. Kwestie równości płci powinny być brane pod uwagę i wdrażane na wszystkich etapach tworzenia i realizacji danego programu czy projektu.

kwota – określony procentowo udział reprezentantów i reprezentantek każdej z płci na liście wyborczej.

lepka podłoga – pojęcie odnoszące się do zawodów o niższym statusie, w których nie występują większe możliwości awansu. Są to zawody sfeminizowane, na przykład sekretarka, kosmetyczka, krawcowa, pielęgniarka czy pomoc domowa.

luka płacowa – różnica w zarobkach między kobietami i mężczyznami wyrażona w formie procentowej. Luka płacowa w Polsce utrzymuje się na poziomie 15 procent - liczba ta jednak zwiększa się w przypadku najwyższych stanowisk. W praktyce luka płacowa oznacza, że miesięczna kwota wynagrodzenia dla kobiet jest średnio o 700 zł mniejsza niż dla mężczyzn - na wyższych stanowiskach różnica ta dochodzi natomiast do kilku tysięcy złotych. Na lukę płacową składa się wiele czynników, spośród których część można uznać za działania dyskryminacyjne. Luka płacowa może wynikać z segregacji zawodowej ze względu na płeć, odmienności stanowisk zazwyczaj obejmowanych przez kobiety i mężczyzn, czy też różnic w udziale obu płci w sektorze publicznym i prywatnym. Może ona także wynikać z stereotypów zakładających, że kobieta z zasady bardziej angażuje się w sferę prywatną niż publiczną, dlatego niechętnie podejmuje się zadań, które wiążą się z większą dyspozycyjnością, ale też większym wynagrodzeniem. Luka płacowa wypływa również z dyskryminacji polegającej na wypłacaniu kobietom mniejszego niż mężczyznom wynagrodzenia za tę samą pracę.

parytet – równy (50/50) udział kandydatów obojga płci na liście wyborczej.

przemoc ze względu na płeć - forma przemocy, która dotyka ofiarę ze względu na jej płeć. Przykładem przemocy opartej na płci jest gwałt, w znacznej większości dokonywany na ofierze ze względu na jej płeć. Do kategorii przemocy ze względu na płeć zaliczamy również między innymi przemoc domową wobec kobiet, trafficking, molestowanie seksualne czy przymusową sterylizację.

równość płci – stan, w którym kobieta i mężczyzna w porównywalnych sytuacjach są traktowani w jednakowy, niezależny od płci sposób. Przykładem równości płci jest sytuacja, w której płaca i awans są warunkowane wykształceniem, doświadczeniem i kompetencjami, a płeć stanowi statystycznie nieistotny czynnik w tym procesie.

seksizm – przekonanie, że kobiety i mężczyźni nie są sobie równi lub że nie powinni posiadać tych samych praw, wartościowanie osób ze względu na ich płeć. Zazwyczaj pogląd ten sprowadza się do przekonania o wyższości mężczyzn i wynikających z niego dyskryminujących zachowań wobec kobiet.

stereotypy płciowe - uproszczone, uogólniające i zwykle nieprawdziwe przekonania na temat ról i cech charakterystycznych mężczyzn i kobiet, nieposiadające podstaw w obiektywnych różnicach między płciami. Stereotypy mają zazwyczaj negatywne konsekwencje dla grup i osób, których dotyczą, ponieważ przypisują im ogólnikowe, często nieprawdziwe i krzywdzące cechy. Kobiety i mężczyźni w równym stopniu padają ofiarami stereotypów płciowych – na przykład stereotypowe przekonanie, że mężczyźni są niezdolni i za mało wrażliwi do opieki nad dziećmi, ma często negatywny wpływ na relację ojców z dziećmi. W najbardziej radykalnej formie stereotyp ten przejawia się w nierównym traktowaniu ojców przy przyznawaniu przez sądy praw do opieki nad dziećmi. Z drugiej strony, przekonanie, że to kobieta z natury najlepiej nadaje się do pełnienia roli opiekuńczej, skutkuje często wieloletnim wykluczeniem z rynku pracy. Zgodnie z innym stereotypowym poglądem, kobiety posiadają mniej zdolności do ścisłego i konkretnego myślenia, dlatego też rzadziej wybierają kierunki ścisłe i techniczne. Przejawem tego stereotypu są także trudności w awansowaniu przez kobiety, które pozyskały pracę zgodną z ich technicznym lub ścisłym wykształceniem, ze względu na towarzyszący im stereotyp, że ich umiejętności są bardziej wyuczone niż naturalne. Stereotypy dotyczące płci są przekazywane od najmłodszych lat i wpływają na realizację potencjału dzieci. Dziewczynki zwyczajowo zachęca się do postaw biernych – bycia grzecznymi, spokojnymi, posłusznymi. Chłopców z drugiej strony mobilizuje się do eksplorowania otaczającej rzeczywistości i wynagradza za swoją aktywność. Ponadto od najmłodszych lat dzieci uczy się, że pewne zawody stanowią domenę mężczyzn, a pewne kobiet, co kształtuje ich późniejsze wybory akademickie i zawodowe. Zwalczanie stereotypów polega na promowaniu indywidualnego potencjału i talentów oraz odrzucaniu ograniczeń bezpodstawnie narzuconych na obie płcie.

suwak (system suwakowy, zipping) – lista wyborcza, na której nazwiska kandydatów i kandydatek umieszcza się naprzemiennie. Suwak przeciwdziała umieszczaniu nazwisk kobiecych na końcu list.

szklany klif – sytuacja, w której praca kobiety na eksponowanym, tj. „męskim" stanowisku jest niestabilna, narażona na stałą krytykę i trudna w utrzymaniu. Ten rodzaj ostracyzmu nie występuje, gdy w podobnej sytuacji znajdzie się mężczyzna.

szklane ruchome schody – zjawisko polegające na szybkim awansie mężczyzn wykonujących zawody sfeminizowane, stereotypowo postrzegane jako „kobiece", na stanowiska kierownicze, związane z wyższymi zarobkami i większym prestiżem. Zjawisko to wiąże się z wynoszeniem mężczyzn na wyższe szczeble kariery w branżach kobiecych, przy jednoczesnym stawianiu barier przed kobietami pragnącymi awansować.

szklane ściany – utrudnione możliwości awansu kobiet ze stanowisk pomocniczych na zdominowane przez mężczyzn pozycje kierownicze i eksperckie. Konsekwencją są m.in. niższe zarobki, mniejszy prestiż i ograniczone szanse rozwoju zawodowego kobiet.

szklany sufit – niewidoczne bariery utrudniające kobietom dojście do wysokich stanowisk w polityce czy biznesie, niezależnie (lub w opozycji) do posiadanych kompetencji.

tokenizm – dopuszczanie do grup dominujących pojedynczych reprezentantów grup mniejszościowych w celu zaprezentowania, że w grupach większościowych nie występuje dyskryminacja czy wykluczenie. Tokenizm jest działaniem fasadowym, mającym na celu upozorowanie równości czy wywołanie fałszywego wrażenia braku dyskryminacji.

złote spódniczki – wprowadzenie nieprecyzyjnych mechanizmów polityki równościowej, w efekcie których jedna kobieta zasiada w kilku radach nadzorczych; awans zawodowy nie wielu kobiet, ale jedynie wybranej, wąskiej grupy.

Społeczny kontrakt płci - pojęcie opisujące podział pracy między kobietami i mężczyznami, funkcjonujący w danej kulturze. Jego skutkiem jest obciążanie kobiet większością prac związanych z opieką nad dziećmi, osobami zależnymi i gospodarstwem domowym, mężczyzn natomiast - przymusem dbania o stabilność finansową rodziny. Społeczny kontrakt płci wartościuje obowiązki przypisywane kobietom i mężczyznom - wyżej oceniania jest praca zawodowa niż praca na rzecz gospodarstwa domowego i rodziny. Zajęcia wykonywane najczęściej przez mężczyzn wiążą się zatem z prestiżem, natomiast zadania domowe wykonywane w większości przypadków przez kobiety nie są traktowane jak praca, która wymaga konkretnego wysiłku i określonych kompetencji.

Segregacja zawodowa kobiet i mężczyzn - nierównomierne rozmieszczenie aktywnych zawodowo kobiet i mężczyzn na rynku pracy. Segregacja zawodowa odnosi się zarówno do branż i obszarów gospodarki zdominowanych przez jedną płeć, jak i do różnych poziomów w hierarchii stanowisk. Zjawisko segregacji rynku pracy jest efektem stereotypów dotyczących kobiecości i męskości, przypisujących kobietom i mężczyznom różne cechy charakteru i związane z nimi predyspozycje do pełnienia określonych obowiązków i ról społecznych.

Segregacja pozioma - zjawisko dominacji jednej płci w określonych zawodach; podział sektorów gospodarki i zawodów na „męskie" i „kobiece", będący konsekwencją stereotypów płci. Bardzo często sektory i zawody uważane za „kobiece" są związane z mniejszymi zarobkami i niższym prestiżem społecznym. Do branż najbardziej sfeminizowanych należą: pomoc społeczna, pielęgniarstwo, edukacja przedszkolna i szkolna, branże najbardziej zmaskulinizowane to budownictwo, górnictwo, hutnictwo.

Segregacja pionowa - utrudniony dla kobiet dostęp do awansu, zajmowania stanowisk kierowniczych i decyzyjnych; opisują ją pojęcia „szklany sufit", „szklane ściany", „lepka podłoga" i „szklane ruchome schody".

Bariery równości – to ogół zjawisk składający się na nierówność kobiet i mężczyzn, obejmujący zarówno systemowe ograniczenia, jak i stereotypy powielane i utrwalane społecznie i kulturowo. Do barier równości należą takie zjawiska, jak:

  • segregacja zawodowa
  • różnice w płacach kobiet i mężczyzn
  • niewystarczająca dostępność elastycznych rozwiązań czasu pracy
  • niski udział mężczyzn w wypełnianiu obowiązków rodzinnych
  • niewielki udział kobiet w procesach podejmowania decyzji
  • niewidoczność kwestii płci w ochronie zdrowia
  • przemoc ze względu na płeć
  • niewystarczający system opieki przedszkolnej
  • stereotypy płci we wszystkich obszarach

Perspektywa płci – ujawnianie faktu nacechowania płciowego różnorodnych zjawisk społecznych. Perspektywa płci wskazuje na znaczenie płci biologicznej i kulturowej dla sytuacji kobiet i mężczyzn, ujawnia różnice w położeniu obu płci, uprzednio traktowanych jako jednorodna grupa, a tym samym podważa neutralność danego zjawiska. Przyjęcie perspektywy płci pozwala na dostrzeżenie wpływu płci kulturowej i biologicznej na postrzeganie i funkcjonowanie kobiet i mężczyzn w różnych obszarach życia społecznego, gospodarczego, politycznego, rodzinnego.

Postulat równości płci – wymaganie dotyczące likwidacji stereotypów dotyczących obu płci i uproszczonych wyobrażeń odnoszących się do tego, jacy „z natury" są mężczyźni i kobiety. Celem postulatu równości płci nie jest osiągnięcie identyczności. Najważniejszym założeniem postulatu równości płci jest likwidacja gorszego traktowania obu płci - w zatrudnieniu, procesach decyzyjnych, dostępie do stanowisk, życiu prywatnym.

Gender – pojęcie oznaczające płeć kulturową w odróżnieniu od płci biologicznej (sex). Gender wiąże się z tym, co nabywane i kształtowane społecznie. Odnosi się do znaczeń, które w danej kulturze przypisuje się osobom w zależności od ich płci, a także do ról społecznych wyznaczanych ze względu na płeć i relacji, które są budowane w oparciu o te role. Gender określa, co w danym społeczeństwie i czasie uważane jest za odpowiednie dla dziewcząt i chłopców, dla kobiet i mężczyzn. O ile płeć biologiczna, czyli funkcje rozrodcze, cechy anatomiczne i gospodarka hormonalna stanowią cechy trwałe, o tyle płeć kulturowa jest dynamiczna. Oznacza to, że oczekiwania, z jakimi spotykają się kobiety i mężczyźni, mogą ulegać zmianom. Przeobrażenia w obrębie płci kulturowej zaobserwować można w perspektywie czasowej. To, co uważane jest za kobiece lub męskie, zmienia się także m.in. w zależności od kręgu kulturowego, kontekstu lokalnego czy warunków historycznych.
Mimo że normy społeczne określające role płciowe różnią się w zależności od społeczeństwa, role przypisywane ludziom ze względu na ich płeć zwykle są wobec siebie odrębne, przeciwstawne lub uzupełniające. Niektóre sfery życia lub zajęcia często uważa się za bardziej odpowiednie dla kobiet, inne – dla mężczyzn. Praktycznym skutkiem takich rozbieżności jest różnica doświadczeń, potrzeb, oczekiwań, a także dostępu do szeroko rozumianych zasobów przez kobiety i mężczyzn. Powyższe różnice nie mogą być jednak przyczyną nierównego traktowania czy wartościowania ze względu na płeć.

Powyższe definicje zostały opracowane na podstawie definicji Natalii Saraty, Przestrzeń Kobiet oraz Małgorzaty Jonczy-Adamskiej, Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej.

Najważniejsze aktualności

  • Równość w biznesie - 2 lata projektu za nami!

    Równość w Biznesie - 2 lata projektu za nami! Co się wydarzyło w ciągu ostatnich 24 miesięcy?  Blisko 30 Ambasadorów Równości w Biznesie, 10...

    Czytaj więcej...

  • Zakończenie kampanii informacyjnej Równości w Biznesie

    Z wielkim sukcesem zakończyła się ogólnopolska kampania „Równość w Biznesie”. Jej celem była zmiana świadomości społecznej w kwestii równości kobiet i...

    Czytaj więcej...

  • Powstało grono Ambasadorów Równości w Biznesie

    Przy Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, w ramach projektu Równość w biznesie, powstało grono Ambasadorów Równości w Biznesie. Minister Pracy i...

    Czytaj więcej...

  • HR na Śniadanie z projektem Równość w biznesie!

    Projekt Równość w Biznesie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej został partnerem spotkań HR na śniadanie - biznesowo-towarzyskich spotkań...

    Czytaj więcej...

  • Więcej kobiet w zarządzaniu - to się opłaca!

    Premiera Przewodnika dla firm, przygotowanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.

    Czytaj więcej...

  • Po raz pierwszy w Polsce: Więcej równości, więcej korzyści w gospodarce

    Czym jest lepka podłoga, szklany sufit, aksamitne getto i co mają wspólnego z sytuacją kobiet na rynku pracy? Ministerstwo Pracy i Polityki...

    Czytaj więcej...

Newsletter

Polecane linki

europa

analizy

rodzicielski

rodzina

rownetraktowanie

  • Logotypy
  • Logotypy
  • Logotypy

Niniejsza strona internetowa jest wspierana w ramach wspólnotowego programu na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej – PROGRESS (2007 -2013), w projekcie pn. "Równość kobiet i mężczyzn w procesach podejmowania decyzji ekonomicznych - narzędziem zmiany społecznej". Program ten realizuje Komisja Europejska. Ustanowiono go w celu finansowego wspierania wdrażania celów Unii Europejskiej w obszarach zatrudnienia, spraw społecznych i równych szans, i tym samym program ten przyczynia się do osiągnięcia celów strategii "Europa 2020" w tych dziedzinach.

Siedmioletni program skierowany jest do wszystkich zainteresowanych stron, które mogą pomóc w kształtowaniu rozwoju odpowiedniego i efektywnego prawodawstwa oraz polityki w dziedzinie zatrudnienia i spraw społecznych we wszystkich państwach UE-27, EFTA-EOG oraz państwach kandydujących i potencjalnych państwach kandydujących do UE. Dalsze informacje są dostępne pod adresem: http://ec.europa. eu/progress

Wyłączną odpowiedzialność za treść niniejszej strony ponosi autor. Komisja Europejska nie odpowiada za skutki związane z użyciem informacji zawartych na stronie. Informacje zawarte na niniejszej stronie internetowej niekoniecznie odzwierciedlają stanowisko lub opinię Komisji Europejskiej.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej © 2013 | Designed by sm32 STUDIO